Piše: Kristina Kika Jovanović
Da li volite zvezde? Da li ste očarani noćnim nebom i kosmosom? Da li biste voleli da smanjite razdaljinu između dalekih planeta i vas?
Ako vas zanima gledanje zvezda kroz teleskop, Kalemegdan krije jedno od najposebnijih mesta u Beogradu
Za cenu jednog kapućina sa biljnim mlekom, to možete učiniti, jer u našoj prestonici, već nekoliko godina, možete gledati nebeska tela kroz teleskop koji nam je Nemačka isplatila nakon Prvog svetskog rata, kao deo ratne odštete.
Na vrhu Dizdareve (tj. Despotove) kule na Kalemegdanu nalazi se Narodna opservatorija Astronomskog društva „Ruđer Bošković“, osnovana 1964. godine gde građani mogu svakog petka i subote, od 20 do 22 časova, gledati daleko u kosmos. Pod uslovom da je nebo vedro.
O astronomskom društvu „Ruđer Bošković“
Najstarije astronomsko društvo na Balkanu, „Ruđer Bošković“, osnovano je 1934. godine i njegova glavna uloga je popularizacija astronomije. Društvo je osnovala grupa studenata i, u početku, je imalo svega nekoliko članova, dok danas čini više od 700 ljubitelja astronomije.
Grad Beograd je 1964 godine, zbog velikog apela članova, adaptirao Dizdarevu kulu, sagrađenu okolo 1405 godine, specijalno za astronomske potrebe. Do terase kule dolazite uskim stepenicama, obgrljene tamnim kamenjem kule, na kojima vise stara izdanja časopisa „Vasiona“, koji astronomsko društvo izdaje od 1953. godine.
A na vrhu Vas čeka, za stalno postavljen, potpuno mehanički teleskop (bez moderne elektronike) “Carl Zeiss 110/2000”, star više od 100 godina, koji savršeno radi, čak i posle toliko vremena. S obzirom na to da je cela Kalemegdanska tvrđava pod strogom zaštitom države, na kuli nije smela da se gradi klasična astronomska kupola.
Zbog toga je ovaj teleskop smešten u posebnu metalnu kutiju na terasi kule, koja se otvara i iz koje se teleskop podiže pomoću specijalnog mehanizma pre svakog posmatranja. Iako star, ovaj teleskop je bio pouzdan instrument mnogim naučnicima i astronomima, profesionalnim i amaterskim. Uz pomoć “Carl Zeiss”-a su se vršila i prava astronomska merenja.
Zato, ako želite da dodirnete istoriju i bliže vidite nebeska tela sopstvenim okom, uz vođenje predavača koji su zaduženi za termine, sada znate da imate tu mogućnost, u srcu Beograda.
Napomena: Bitno je da, na posmatranje vasione, dođete bez očekivanja, jer teleskop ne prikazuje nebeska tela kao što ih vidimo na Instagram nalogu NASE. Za takva posmatranja su potrebni mnogo jači alati, dok “Carl Zeiss” lepo i jednostavno prikazuje željene tačke u svemiru. Iako nije teleskop “Hubble”, za mene, mogućnost posmatranja golim okom planetu Saturn ili binarni sistem zvezda, daleko u svemir je dokaz da je granica između božanskog i nauke – skoro nepostojeća.
Naslovna fotografija: Privatna arhiva
