Danas je put od Beograda do Subotice jednostavna vožnja. Potrebno je svega par sati između dva grada koji pripadaju različitim ritmovima. Međutim, ranije je ovaj put bio mnogo više od onoga na šta smo navikli.
Iz pravca Beograda (odnosno nekadašnjeg Zemuna), putnici su stizali u Suboticu starim drumom koji je vodio pravo u Vešelenjijevu ulicu (danas Ulica braće Radić). U 18. i 19. veku postojao je carski (poštanski) drum koji je iz pravca Zemuna ulazio u Bačku i dalje vodio ka Subotici i Pešti. To je bila glavna kopnena veza između Habsburške monarhije i juga Balkana.
Tokom 19. veka ovaj put u Subotici je počinjao od Šandorske kapije, jedne od gradskih kapija kroz koju se ulazilo u Suboticu. Ulazak u grad je bio postepen.
Put se dijagonalno pružao pored mesta gde se danas nalazi bolnica, zatim je vodio preko Malog mosta, prelazio Gabrijevićevu ulicu i otvarao se prema Pijačnom trgu. Odatle je dalje vodio ka crkvi Svetog Đurđa, a potom prema prostoru gde će kasnije „izrasti“ monumentalna Gradska kuća.
Fotografija ispod, nastala oko 1910. godine, pokazuje da su duž tog puta preovladavale prizemne kuće, sa jednostavnim fasadama ikovanom ogradom. Tek poneka zgrada na sprat nagoveštavala je urbani razvoj. Treća zgrada sa desne strane imala je erker (istureni, povišeni zatvoreni deo zgrade ili kuće koji izlazi iz ravni fasade, obično bez potpornih stubova) postoji i danas, kao tihi svedok vremena kada je ovo bio glavni ulazni pravac u grad.
Do 1910. godine Vešelenjijeva ulica prostirala se preko današnjeg Trga slobode, sve do mesta gde se nalazila gostionica Janoša Semaija i spratna kuća u kojoj je živeo advokat Andor Paukovics. U istom nizu bile su kuće apotekara Ilije Milašina, Mihalja Lenavaja i kuća udovice trgovca Salamona Milkoa.
Inače, ceo urbani blok srušen je 1910. godine kako bi se formirao prostrani trg ispred nove Gradske kuće. Time je promenjena ne samo arhitektura, već i doživljaj ulaska u Suboticu. Umesto niza kuća koje su dočekivale putnike, otvorio se veliki reprezentativni prostor, što predstavlja simbol grada koji je prihvatio moderno doba.
Put od Beograda do Subotice tako nije bio samo fizičko kretanje kroz ravnicu. Bio je ulazak kroz kapiju, prolazak pored kuća trgovaca, apotekara i advokata, susret sa pijacom i crkvom i potom dolazak u srce grada. Danas kada stižemo brzo i bez prevelikih napora, teško je zamisliti da je nekada sam ulazak u Suboticu bio potpuno drugačije iskustvo i doživljaj.
Naslovna fotografija: subotickivremeplov.rs
